Ẩn sau trạng thái “Em ổn”, bạn có thực sự ổn?

Có những người, khi bạn gặp họ lần đầu, bạn sẽ nghĩ ngay:

Cô ấy ổn. Cô ấy mạnh. Cô ấy biết mình đang làm gì.

X. là một người như vậy.

X. giỏi phân tích, giỏi tự điều chỉnh mình để phù hợp với mọi môi trường. Từ lời nói, cách cư xử, đến nét hoạt bát trong giọng nói - tất cả đều tạo cảm giác an toàn, chín chắn, gọn gàng.

Nhưng càng trò chuyện, mình càng cảm nhận một thứ năng lượng rất quen thuộc:

Một người phụ nữ tự tin, yêu đời, công việc ổn định, nhưng bên trong đầy hoang mang, bối rối.

Cô kể:

“Em không hay thể hiện cảm xúc. Em nghĩ mình bình thường, không có gì đặc biệt. Mọi thứ với em… đều ổn.”

Nhưng khi mình hỏi:

“Em đang cảm thấy điều gì trong cơ thể lúc này?”

X. im lặng.

Một lúc sau, cô nói rất khẽ:

“Em… không biết.”

Càng khai thác, X. chia sẻ thêm những điều mà mình đã nghe từ rất nhiều khách hàng khác:

“Em không biết tại sao mình lại như vậy.

Em biết hết những cách để quản lý cảm xúc

Em hiểu hết.

Mà em không làm được.”

Đây không phải vấn đề của “ý chí”, “động lực”, hay “thiếu kỷ luật”.

Đây là vấn đề của kết nối nội tâm, điều mà đa số người lớn lên trong môi trường nhiều kỳ vọng đều vô thức đánh mất.

Việc nhiều người càng không biết bản thân đang cảm gì không phải sự thiếu tinh tế, mà là trạng thái cơ thể đã phải đóng lại để vượt qua những cảm xúc quá mức chịu đựng.

Khi một người phải ổn quá nhiều năm, đến một lúc nào đó, họ không còn phân biệt được giữa việc ổn thật và đang cố ổn nữa.

Những biểu hiện bề mặt nhầm tưởng là “tính cách”

Trong suốt buổi làm việc, có 6 biểu hiện lặp đi lặp lại ở X.:

• Hay suy nghĩ linh tinh, nhưng càng nghĩ càng rối

• Đóng băng cảm xúc: Cô không gọi tên được mình đang cảm thẹn, tủi, buồn hay hoang mang. Tất cả chỉ gộp lại thành “bình thường”.

• Ngại nói thật: “Em sợ làm phiền.”

“Em sợ người ta hiểu sai.”

“Em sợ nói ra rồi thành rắc rối.”

• Kỳ vọng cao ở bản thân: Dù làm tốt tới đâu, X. vẫn nghĩ mình “chưa đủ”.

• Không biết mình muốn gì: Chỉ biết “nên làm gì”.

• Luôn trong trạng thái gồng: Cơ thể căng như dây đàn, tâm trí lúc nào cũng sẵn sàng “xử lý”, dẫn đến những cơn giận dữ bùng nổ dù không muốn, sau đó rơi vào vòng lặp hối hận

Tất cả những điều đó không phải tính cách.

Nó là cơ chế sinh tồn.

Gốc rễ thật sự bên dưới: những điều X. chưa bao giờ được phép nói thành lời

Khi nghe X. kể, mình không tập trung vào câu chuyện bề mặt.

Mình lắng nghe những cảm xúc ẩn dưới hành vi và câu chuyện đằng sau chúng, điều mà nhiều người vẫn bỏ lỡ.

Mình nhận ra ba nguồn gốc chính:

1. Tổn thương “không được nhìn thấy”

X. lớn lên trong môi trường mà sự im lặng = bình yên. Cô học cách không nói nhiều, không đòi hỏi, không bày tỏ cảm xúc. Mọi sự chú ý tập trung đều dành cho những người đang cần được ưu tiên hơn. Cô sợ làm phiền bố mẹ.

Khi không được hỏi: “Con thấy sao?” thì lớn lên, người ta cũng không biết hỏi chính mình câu đó.

2. Tổn thương “phải gánh trách nhiệm”

X. quen với việc phải làm đúng, phải mạnh, phải biết điều.

Cô tin rằng: “Nếu em buông, mọi thứ sẽ rơi vào em.”

Đó là mô thức của những người từng sớm trở thành “người lớn” trong gia đình.

3. Tổn thương “không an toàn để bộc lộ”

X. sợ nói thật vì sợ bị hiểu sai. Sợ người ta đánh giá. Sợ phiền. Sợ mất lòng. Sợ bị ghét, bị bỏ rơi và bị cô lập.

Thế nên, cô chọn cách nghĩ cho người khác, nén lại và đánh đổi bằng việc mất kết nối với cảm xúc.

Mình đã giúp X. theo trình tự

Bước 1: Cho phép tất cả cảm xúc được hiện diện

Bất kỳ sự thay đổi nào cũng bắt đầu từ việc nuôi dưỡng nhận thức. Việc nhận ra sự dịch chuyển trong cảm xúc chính là nơi mà sự chữa lành bắt đầu.

Khi chúng ta có thể gọi tên cảm xúc của mình, bộ não chuyển từ trạng thái phản ứng sang trạng thái quan sát và suy ngẫm, kích hoạt vùng vỏ não trước trán, giúp giảm cường độ cảm xúc. Trong khoa học thần kinh, điều này được gọi là affect labeling.

Quay vào bên trong cho phép cảm xúc được trỗi dậy, đi qua bản thân, và được xử lý. Khi làm điều đó, những phần bên trong đang giữ cảm xúc ấy sẽ cảm thấy được công nhận và thấu hiểu.

Bất cứ khi nào X. nhận thấy điều gì đang khẽ lay động bên trong, hãy nhẹ nhàng hỏi:

“Ngay lúc này mình đang cảm thấy gì?”

Sau đó, đặt cho nó một cái tên thật đơn giản: buồn, giận, bối rối, trống rỗng, căng thẳng, lo âu, và cho phép mình thật sự cảm nhận nó chảy qua trong cơ thể, không phán xét.

“The only way out is through.”

Bước 2: Cảm nhận cảm xúc tồn tại trong cơ thể

Mọi cảm xúc chúng ta trải qua đều hiện diện trong cơ thể, đặc biệt là trong hệ thần kinh.

Đó là lý do vì sao chúng ta có thể tiếp cận chúng mà một cách trực tiếp đến vậy.

Hãy bắt đầu bằng việc nhận biết cảm xúc đang xuất hiện ở đâu và như thế nào trong cơ thể bạn. Chú tâm vào những cảm giác trỗi dậy: sự căng chặt, nặng nề, rung nhẹ, co rút, ấm áp, hay tê cứng.

Nhẹ nhàng quét dọc cơ thể và hỏi:

“Mình cảm thấy điều này ở đâu?”

Sau đó, hít thở vào khu vực đó bằng sự mềm mại và hiện diện, cho phép nó dần dịu lại.

Càng luyện tập, chúng ta càng giải phóng được năng lượng tích tụ và mở rộng khả năng của mình để ngồi yên cùng bất kỳ cảm xúc nào xuất hiện.

Với X., cảm xúc đó tích tụ ở hông phải.

Bước 3: Thấu hiểu ý nghĩa cảm xúc

Mỗi cảm xúc bạn cảm nhận đều mang theo một thông điệp hoặc chỉ ra một nhu cầu chưa được đáp ứng.

Khi cảm xúc xuất hiện, đó thường là một phần bên trong bạn đang cố gắng bảo vệ, bày tỏ, hoặc thu hút sự chú ý của bạn đến một điều quan trọng.

Ví dụ:

- Giận dữ có thể là tín hiệu cho thấy ranh giới đã bị vượt qua.

- Nỗi buồn có thể chỉ đến nỗi mất mát hoặc sự đau thương chưa được giải tỏa.

- Sự trống rỗng có thể phản ánh sự tách rời khỏi bản thể chân thật của bạn.

Khi bạn cho phép mình cảm nhận trọn vẹn cảm xúc trong cơ thể, bạn có thể bắt đầu hiểu điều mà nó muốn nhắn gửi.

Hãy tự hỏi:

“Cảm xúc này đang cố bảo vệ mình khỏi điều gì?”

“Mình thật sự cần điều gì ngay lúc này?”

“Làm thế nào mình có thể đáp ứng nhu cầu đó theo cách nuôi dưỡng bản thân?”

Quá trình này giúp bạn chữa lành bằng cách xây dựng một mối quan hệ sâu sắc và đầy trắc ẩn với cảm xúc của mình.

Với X., cô nhận ra cảm giác uất ức vì bị đàn áp bởi những người có vai vế lớn hơn, không được lên tiếng và tự quyết định.

Kết quả sau buổi làm việc, X. nói với mình:

“Em thấy nhẹ. Lần đầu tiên sau nhiều năm… em không tự trách mình nữa.”

Quan trọng hơn, X. bắt đầu tự chọn được những hành động nhỏ để vừa thể hiện được bản thân, vừa cảm giác an toàn.

Đây đơn giản là sự thật được nhìn thấy. Khi một người sau nhiều năm không được nhìn thấy, cuối cùng bắt đầu nhìn thấy chính mình, cả thế giới bên trong cô thay đổi.

X. là hình ảnh của rất nhiều phụ nữ ngoài kia:

- Tháo vát mạnh mẽ nhưng luôn cảm thấy kiệt sức

- Thấy mọi việc vẫn ổn nhưng trong lòng không ổn

- Sự nghiệp thuận lợi nhưng cảm thấy trống rỗng

- Biết nên hành xử sao cho đúng nhưng đôi khi lại có những cơn bộc phát không kiềm chế được

- Hiểu cho người khác nhưng ít khi hiểu cho chính mình

Câu chuyện này không chỉ kể về X, mà mình hy vọng bạn nhận ra điều này:

Nếu bạn thấy mình trong X., nghĩa là bạn cũng xứng đáng có được một người hiểu mình, và bạn hoàn toàn có thể trao cho mình điều đó.

Khi bạn thấy được niềm đau nỗi khổ của chính mình, tự khắc những gút mắc trong lòng đã hoá giải đi nhiều lần.

Sending you love & light, 

Châu